Türkiye'de yaşanan deprem ve diğer afetlerin ardından yürütülen yardım, tahliye ve yeniden yapılanma çalışmaları sırasında engelli bireylerin ihtiyaçları sıklıkla göz ardı ediliyor. Bu durum, 2025 yılında Scientific Reports dergisinde yayımlanan ve Türkiye'deki engellilerin afetlere dayanıklılığını inceleyen bir araştırmayla da belgelendi.
Araştırmanın bulgularına göre, engelli bireyler afet öncesi hazırlıklar, tahliye işlemleri, geçici barınma ve sağlık hizmetlerine erişim konularında önemli zorluklarla karşılaşıyor. İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi Çevre ve Sağlık Komisyonu üyesi Dr. Mustafa Vatansever, afet süreçlerinde engelli bireylerin özel gereksinimlerinin yeterince dikkate alınmadığını belirtti.
Vatansever, Türkiye'nin yaşadığı büyük afetlerin engelli bireyler üzerindeki etkisinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayarak, "Engelli bireyler, afet durumlarında daha savunmasız durumda kalabilmekte ve mevcut planlar bu grupların özel gereksinimlerini yeterince dikkate almamaktadır. 2023 depremlerinin olduğu bölgede kayıtlı toplam engelli sayısı 2 milyon 511 bin 950 kişi iken ağır engelli sayısı 775 bin 12’dir. Bölgede Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı toplam 66 engelli ve yaşlı bakım merkezi bulunmaktadır ve bunlarda 5 bin 252 kişi hizmet almaktaydı. Sonuç olarak engelli olduğu halde ihmal edilen kişiler oldukça fazla" açıklamasında bulundu.
Afetlere hazırlık sürecinin, engelli bireylerin öncelikle tespit edilmesiyle başlaması gerektiğini kaydeden Vatansever, bu konuda yerel yönetimlere önemli görevler düştüğünü ifade etti. Tahliye süreçlerinin engelli bireyler açısından yaşamsal önem taşıdığına dikkat çeken Vatansever, "Zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarının her biri kendi içinde ayrı önemli olsa da afet veya acil durum anındaki başarılı bir tahliye, engelli bireyler açısından en yaşamsal konulardan birini oluşturmaktadır. Engeli olmayan bireyler için acil çıkışların ve bina içindeki sığınma alanlarının nerede olduğunu bilmeleri yeterli olabilirken engelli bireylerin öncelikle acil çıkışlara ve sığınma alanlarına nasıl ve hangi donanımla ulaşacaklarını bilmeleri gerekmekte" şeklinde konuştu.
