ABD'li milyarder Jeff Bezos'un kurucusu olduğu Blue Origin şirketine ait New Glenn isimli roket, rutin bir test sırasında infilak etti. Olay, NASA'nın Ay üssü projesini tanıttığı döneme denk gelmesiyle dikkat çekti. ABD'nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral'da bulunan fırlatma rampasında yerel saatle 21:00'de meydana gelen patlamada, roketin fırlatılması için inşa edilen LC-36 tesisi ağır hasar gördü ve fırlatma rampası kulelerinden biri devrildi.
Patlama sonucunda herhangi bir yaralanma bildirilmezken, Blue Origin'in sahibi Jeff Bezos, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada tüm personelin güvende olduğunu ve durumun kontrol altında olduğunu belirtti. Bezos, yaşanan zorluğa rağmen gerekli onarımların yapılacağını ve uçuşlara devam edileceğini ifade etti. 98 metre yüksekliğindeki roketin, 4 Haziran'da 48 uyduyu yörüngeye taşıması planlanıyordu.
Bu olay, Blue Origin'in Ay projeleri kapsamında NASA'ya verdiği taahhütleri yerine getirme kabiliyeti hakkında soru işaretleri oluşturdu. SpaceX ile Ay projeleri için roket geliştirme alanında rekabet halinde olan Blue Origin'in yaşadığı bu aksaklık, NASA'nın Ay'a insan gönderme ve üs kurma planlarını olumsuz etkileyebilir. Analistler, hasar gören fırlatma rampasının yeniden inşa edilmesinin aylar sürebileceğini öngörüyor.
NASA'nın Ay üssü kurma planlarının ilk üç görevini duyurmasından kısa bir süre sonra gerçekleşen patlama, özellikle Blue Origin'in tasarladığı iniş aracıyla gerçekleştirilmesi planlanan Ay Üssü 1'in en erken 2026 sonbaharında fırlatılması hedefini riske atıyor. New Glenn tipi roketlerin LC-36 rampasıyla gönderilmesi planlanıyordu, bu durum zaman çizelgesinin gerçekçiliği konusunda şüpheler uyandırdı.
NASA, 26 Mayıs akşamı düzenlediği basın toplantısında Ay'a gönderilecek robotik iniş araçları, zıplayan dronlar ve diğer araçlara ilişkin detayları paylaşmıştı. Blue Origin, bu araçları inşa etmek üzere seçilen şirketlerden biriydi. ABD, Başkan D.T.'ın 2028'de görevden ayrılmasından önce Ay'a yeniden insan göndermeyi hedefliyor. Ancak Çin'in 2030 yılına kadar insanları Ay'a indirme planlarını hızlandırması, NASA üzerinde baskı oluşturuyor.
NASA, Mart ayında Ay'ın güney kutbunda nükleer ve güneş enerjisiyle çalışan kalıcı bir üs inşa etmek için 20 milyar dolarlık bir program duyurmuştu. Bu programın, ABD'nin Ay'dan ayrılmayacağını göstermesi amaçlanıyor. Kalıcı bir üs, bilimsel deneyler yapılmasına, kaynak çıkarılmasına ve Mars'a seyahatin kolaylaştırılmasına olanak tanıyacak. Ancak uzmanlar, NASA'nın zaman çizelgesinin gerçekçi olmadığı görüşünde.
Artemis II göreviyle dört astronotu Ay etrafında dolaştıran ABD'nin başarısına rağmen, bazı bilim insanları Ay yüzeyine ilk insanı indirecek ülkenin Çin olabileceği yönünde görüş bildiriyor. Open University'den Ay bilimcisi Dr. S.B., NASA'nın insanları Ay'a indirebilecek araç teminindeki aksaklıklara dikkat çekerek, Çin'in önce ulaşmasına şaşırmayacağını belirtti.
NASA'nın Ignition Moon Base programı üç aşamadan oluşuyor. İnsanlar gitmeden önce robotik iniş araçları ve dronlar gönderilerek Ay arazisi keşfedilecek ve haritalanacak. Astronotların hareketini ve iletişimini sağlayacak taşıma araçları da planlanıyor. Blue Origin, Intuitive Machines ve Astrobotic gibi şirketler bu araçları geliştirmek üzere ihaleleri kazandı. Blue Origin'in Endurance isimli iniş aracının hassas inişler yapması hedefleniyor.
Astrobotic'in Griffin-1 iniş aracının Güney Kutbu yakınlarındaki Nobile Krateri'ne inmesi bekleniyor. Bu araçlar, yüksek çözünürlüklü kameralar ve lazer ışığını kullanan bilimsel ekipmanlar taşıyacak. Ay üssü programı yöneticisi C.G., robotik keşif sürecinin 2029'a kadar sürmesi ve toplam 4 metrik ton yük indirilmesinin planlandığını açıkladı. Sonraki aşamada Ay'da nükleer ve güneş enerjisi tesisleri kurulması hedefleniyor. 2032 yılına kadar ise insanların Ay'da yarı kalıcı konutlarda yaşayabilmesi amaçlanıyor.
