Pasifik Okyanusu'nda etkili olan El Niño doğa olayı, küresel tarım ürünleri piyasalarında önemli dalgalanmalara neden oluyor. İki ila yedi yılda bir meydana gelen ve şiddetli yağışlar ile kuraklıklara yol açan bu iklim kalıbı, kahve, kakao, pirinç ve şeker gibi temel emtialarda rekor fiyat artışları ve arz kısıtları öngörülmesine sebep oluyor.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), mevcut El Niño'nun 2027 ilkbaharına kadar sürme ihtimalinin yüzde 97 olduğunu bildirdi. Bu durumun, bu yılın ekim ve aralık ayları arasında yüzde 81 ihtimalle 1950'den bu yana kaydedilen en güçlü seviyelere ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu öngörüler, piyasalarda şimdiden fiyat artışlarını tetiklemiş durumda.
Özellikle kahve ve kakao sektörlerinde tarihi hareketlilikler yaşanıyor. Arabica kahve fiyatları, haziran başından bu yana yaklaşık yüzde 30 artışla libre başına 3,12 dolara ulaştı ve son 47 yılın en büyük günlük kazancını kaydetti. Kakao vadeli işlemleri ise New York borsasında haziran ortasındaki 3 bin 950 dolar seviyesinden 9 Temmuz'da 6 bin 455 dolara çıkarak sekiz ayın zirvesine ulaştı. Rabobank analistleri, yatırımcıların yumuşak emtialar genelinde bir "El Niño risk primi" uyguladığını belirtiyor.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) verilerine göre, güçlü El Niño dönemleri küresel gıda emtia fiyatlarını ortalama yüzde 9 artırıyor. Jefferies ekonomistleri ise mevcut emtia baskılarının, özellikle İran'daki savaş kaynaklı etkilerle birlikte, bu oranın daha da yüksek olabileceği uyarısında bulunuyor. Hava muhalefeti ve enerji ile emtia akışındaki aksamalar nedeniyle yaşanan gübre krizi, rekolte kaybı riskini daha da artırıyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Başekonomisti Máximo Torero, gübre kullanımındaki düşüşün ve El Niño'nun, özellikle makarnalık buğday ile pirinç üretiminde tehlikeli bir birleşik etki yarattığını ifade etti. BM Dünya Gıda Programı (WFP), bu durumun 2027 sonuna kadar en az 49 milyon kişiyi daha akut gıda güvensizliğine sürükleyebileceği yönünde bir bildirimde bulundu.
Deniz ürünlerinde ilk fiziki arz şoku Peru'da gözlemlendi. Su sıcaklıklarındaki artış nedeniyle mayıs ayından itibaren hamsi avcılığı durduruldu. Bu durum, balık unu fiyatlarının geçen yıla göre iki katından fazla, balık yağı fiyatlarının ise Temmuz 2025'ten bu yana üç katından fazla artmasına neden oldu.
Güneydoğu Asya ve Batı Afrika'da yaşanan kuraklık ve aşırı yağışlar rekolteyi olumsuz etkiliyor. Dünya kakao üretiminin yüzde 88'ini karşılayan Batı Afrika, Ekvador ve Güneydoğu Asya'da toprak neminin azalması ve hastalıklar üretimi baskılıyor. Robusta kahve üreticisi Vietnam'da ise sulama göletlerinin kuruması riski bulunuyor. Brezilya'da yüksek sıcaklıklar ve düzensiz yağışlar Arabica kahve ağaçlarını tehdit ediyor.
Asya-Pasifik genelinde şeker üretimi düşerken, Hindistan eylül sonuna kadar şeker ihracatını yasakladı. Citi, ham şeker fiyatlarının üç ay içinde libre başına 17 sent, bir yıl içinde ise 19 sente çıkmasını bekliyor. Dünyadaki palmiye yağının yüzde 80'inden fazlasını üreten Endonezya ve Malezya'da da kuraklık etkilerinin 2027 başlarında şiddetlenmesi bekleniyor. FAO, düşen rekolteler nedeniyle ülkelerin uygulayabileceği olası ihracat kısıtlamalarının küresel fiyat baskısını artırabileceği uyarısında bulundu.
