İran lideri Ali Khamenei'nin vefatı sonrası düzenlenen cenaze törenleri sürerken, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerindeki diplomatik ve askeri rekabet şiddetlendi. Boğazın kontrolü, küresel ekonomi ve İran'ın bölgesel nüfuzu açısından kritik bir eşik olarak görülüyor.
Son 48 saat içerisinde, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) tarafından boğazdaki deniz trafiğine yönelik denetimlerin artırıldığı gözlemlendi. Geçtiğimiz hafta, birçok geminin Umman kıyılarına yakın ABD destekli güney rotasını kullanmaya başlaması üzerine, İran'ın daha az kullanılan kuzey rotasındaki hakimiyetini pekiştirmeye çalıştığı belirtiliyor. Bu süreçte Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere ile varılan mutabakat doğrultusunda mayın temizleme operasyonları için bir deniz gücü gönderme planını duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı ise bu hamleyi haksız bir müdahale olarak nitelendirdi.
Deniz trafiğine ilişkin veriler, bölgedeki hareketliliğin değiştiğini gösteriyor. Marine Traffic verilerine göre, 2 Temmuz tarihinde boğazdan geçen gemi sayısı bir önceki güne oranla %10 azaldı. Öte yandan, İran bayraklı gemilerin geçiş sayısında belirgin bir artış kaydedildi. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) merkezi ise Yemen'in Hodeidah limanı açıklarında bir geminin bilinmeyen silahlı kişilerce saldırıya uğradığını ve imdat çağrısı gönderdiğini bildirdi.
Küresel enerji piyasalarında ise petrol fiyatları, arzın artması ve piyasa koşulları nedeniyle 125 dolardan yaklaşık 75 dolar seviyelerine kadar geriledi. ABD ve İran arasında 17 Haziran'da imzalanan mutabakat metni, trafiğin normale dönmesini ve 60 gün boyunca geçiş ücreti alınmamasını öngörüyor. Ancak her iki tarafın da bu ateşkese askeri pozisyonlarını güçlendirmek için kullandığı ifade ediliyor. Donald Trump, Khamenei'nin cenaze törenleri tamamlanana kadar ABD-İran görüşmelerinin yeniden başlamayacağını kabul etti.
