Latin Amerika'daki uyuşturucu kartellerinin çoğunlukla erkek egemen yapılarla bilinmesine rağmen, uzmanlar kritik rollerin perde arkasında kadınlar tarafından üstlenildiğini belirtiyor. Lojistik, kara para aklama, sevkiyat ve yönetim kademelerinde etkili olan kadınlar, suç örgütlerinin görünmez aktörleri olarak öne çıkıyor.
Meksika ordusunun yıl başında Jalisco eyaletinde düzenlediği operasyon, kadınların kartellerin iç yapısındaki etkisini yeniden gündeme taşıdı. Dünyanın en çok aranan uyuşturucu baronlarından Nemesio Oseguera Cervantes'in, sevgililerinden biri aracılığıyla izinin sürüldüğü öne sürüldü. Operasyonun ayrıntıları sınırlı paylaşılsa da, bu durum kadınların örgüt içindeki rolünü vurguladı.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) uzmanlarından H.Z., üst düzey kartel liderlerinin eşlerinin örgütün mali yapısı, sevkıyat zinciri ve stratejilerine hakim olduğunu ifade etti. Ziemer'e göre, liderlerin yakalanması veya öldürülmesi durumunda, eşleri örgütün önemli bir bölümünü devralabilecek bilgiye sahip olabiliyor.
Latin Amerika suç tarihinin bilinen kadın figürlerinden Kolombiyalı Griselda Blanco, 1970 ve 1980'lerde Miami uyuşturucu savaşlarının merkezindeydi. Blanco, tonlarca kokain sevkiyatı ve onlarca cinayetle ilişkilendirildi. Uzmanlar, asıl gücünün şiddetten çok organizasyon, finans ve kaçakçılık ağlarını yönetme becerisinden geldiğini vurguluyor.
Şili'de ailesiyle faaliyet gösteren suç örgütünde sevkıyat takibi ve para tahsilatı yapan A.M. da dikkat çeken bir örnek oldu. Marchant, 2023 yılında hapis cezasına çarptırıldı ve mahkeme kayıtlarında çetenin fiili liderliğinin kendisinde olduğu belirtildi.
Meksika basınında kartelin mali beyni olarak gösterilen ve “La Jefa” lakabıyla tanınan R.G.V., “El Mencho”nun eşi olarak kara para aklama suçlamalarıyla yargılandı ve tutuklandı. Uzmanlar, kartel liderlerinin eşlerini yalnızca “eş” olarak görmenin yanıltıcı olduğunu, zira birçok kadının doğrudan para yönetimi ve organizasyon süreçlerinde yer aldığını belirtiyor.
Kartel liderlerinin partnerleri için kullanılan “buchona” ifadesi, lüks yaşam tarzı ve sosyal medya gösterişiyle ilişkilendirilse de, uzmanlar bunun eksik bir tablo çizdiğini savunuyor. Araştırmacılara göre, birçok kadın sadece vitrin figürü değil; doğrudan karar alan, para yöneten ve operasyon planlayan aktörler konumunda. Organize suç yapıları giderek daha “cinsiyet dengeli” hale geliyor. Erkekler sahada silahlı güç olarak öne çıkarken, kadınlar yönetim, para ve strateji alanlarında giderek daha fazla söz sahibi oluyor.
