İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü (ETH Zürih) bünyesinde yürütülen bilimsel çalışmalar sonucunda, elektronik atıklardaki değerli metallerin geri kazanımı için sürdürülebilir bir yöntem geliştirildi. Profesör Raffaele Mezzenga ve Dr. Mohammad Peydayesh liderliğindeki araştırma ekibi, süt endüstrisinin bir atığı olan peynir altı suyunu kullanarak hurda bilgisayar anakartlarından yüksek saflıkta altın elde edildiğini duyurdu.
Geleneksel Yöntemlere Çevreci Alternatif
Modern elektronik devre kartlarındaki mikroskobik altın hatların geri kazanılması sürecinde, mevcut endüstriyel yöntemlerin yüksek maliyet ve çevre kirliliği yarattığı belirtiliyor. Plastik, cam elyafı ve metallerin ayrıştırılması için bugüne kadar yüksek sıcaklıklı fırınlar ve toksik kimyasal çözücüler kullanılıyordu. Advanced Materials dergisinde yayımlanan çalışma ile bu sürecin, hiçbir yüksek sıcaklıklı fırına veya zehirli çözücüye ihtiyaç duymadan, biyolojik bir temelde gerçekleştirilmesi sağlandı.
Geri Dönüşüm Süreci ve Teknik Detaylar
Geliştirilen yeni geri dönüşüm mimarisinde şu aşamalar uygulanıyor:
- Atık peynir altı suyu proteinleri, asidik ve sıcak bir ortamda işlenerek "amiloid fibrilleri" adı verilen mikroskobik liflere dönüştürülüyor.
- Kurutulan bu liflerden gözenekli bir protein süngeri elde ediliyor.
- Hurda bilgisayar anakartlarından elde edilen metal iyonları içeren sıvıya bu protein süngeri bırakılıyor.
- Amiloid fibrilleri, diğer metalleri ayırt ederek doğrudan altın iyonlarını tutuyor.
Altın iyonlarıyla doygun hale gelen sünger ısıtıldığında, iyonlar katı metal parçacıklarına dönüşüyor. Yapılan işlemler sonucunda 450 miligram ağırlığında ve %91 saflıkta (22 ayar) bir altın külçesi elde edildiği kaydedildi. Elde edilen numunenin kalan %9'luk kısmının ise bakırdan oluştuğu saptandı.
Yüksek Ekonomik Verimlilik Öngörülüyor
Araştırma ekibi tarafından paylaşılan verilere göre, hammadde olarak kullanılan peynir altı suyunun tedarik maliyeti, elde edilen altının piyasa değerinden yaklaşık 50 kat daha düşük seviyede seyrediyor. Sektör temsilcileri, bu yüksek kârlılık oranının yöntemin endüstriyel ölçekte hızla yaygınlaşmasına olanak sağlayabileceğini öngörüyor. Bu yöntemle, gıda endüstrisi atıkları ile elektronik atıkların tek bir ekonomik değerde birleştirilmesi hedefleniyor.
