Türk Eğitim Derneği'nin (TED) düşünce kuruluşu TEDMEM tarafından hazırlanan ve PISA 2025 sınavlarına ilişkin ilk bulguları değerlendiren rapor, Türkiye'deki okullar arasındaki başarı farklılıklarının OECD ortalamasına kıyasla belirgin şekilde yüksek olduğunu ortaya koydu. Rapora göre, fen, matematik ve okuma alanlarının tamamında okullar arası performans farkları OECD ortalamasının üzerinde seyrediyor.
Raporda sunulan verilere göre, Türkiye'de okullar arası varyans fen alanında yüzde 50.1, matematikte yüzde 67.5 ve okumada yüzde 41.6 olarak ölçüldü. Bu oranlar, OECD ortalamaları olan sırasıyla yüzde 31.3, yüzde 32.8 ve yüzde 30.1'in oldukça üzerinde yer alıyor. Türkiye, fen performansında okullar arası farklılıkların toplam varyansın en az yarısını oluşturduğu 10 ülkeden biri konumunda bulunuyor. Matematik alanında ise okullar arası varyansın yüzde 65'in üzerinde olduğu sadece beş ülkeden biri olarak dikkat çekiyor. Bilgi işlemsel problem çözme alanında da okullar arası varyansın yüzde 26.6 ile OECD ortalamasının üzerinde olduğu belirtildi.
Bu bulgular, Türkiye'de öğrencilerin akademik başarılarının devam ettikleri okula göre önemli ölçüde farklılaştığına işaret ediyor. Türkiye, fen, matematik ve okuma alanlarında ortalama performansını artırmayı başarırken, öğrencilerin başarı düzeylerinin okullar arasında yüksek ölçüde ayrışması dikkat çekiyor. Ortalama puanlardaki bu yükseliş genel performans açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilse de, okullar arası yüksek farklılıkların, elde edilen ilerlemenin eğitimde fırsat eşitliği boyutuyla birlikte ele alınması gerektiğini gösterdiği vurgulandı.
Rapora göre, PISA 2025'te 2022 yılına kıyasla en yüksek puan artışı çok programlı Anadolu liselerinde kaydedildi. Bu okul türünde fen puanı 78, matematik puanı 68 ve okuma puanı 72 puan arttı. Fen liseleri ve sosyal bilimler liseleri, üç alanda da diğer okul türlerine göre belirgin bir üstünlük gösterdi. Anadolu liseleri ve çok programlı Anadolu liseleri de fen, matematik ve okuma alanlarında Türkiye ortalamasının üzerinde performans sergiledi. Buna karşılık, Anadolu imam hatip liseleri, Anadolu güzel sanatlar liseleri, spor liseleri ile mesleki ve teknik Anadolu liselerinin ortalama puanlarının tüm alanlarda Türkiye ortalamasının altında kaldığı gözlemlendi. En yüksek ve en düşük ortalamalara sahip okul türleri arasındaki farkın fen alanında 182, matematikte 206 ve okumada 165 puana ulaştığı belirtildi. Özellikle matematikte 200 puanı aşan bu fark, okul türleri arasındaki performans ayrışmasının boyutunu gözler önüne seriyor.
