Oxford Üniversitesi liderliğindeki bir araştırma ekibi, Zambiya'daki jeotermal kaynaklar üzerinde yürüttüğü çalışma sonucunda yer kabuğunun derinliklerinde yeni bir tektonik levha sınırının oluşmakta olabileceğine dair ilk kimyasal kanıtları tespit etti. Bulgular, Frontiers dergisinde yayımlandı.
Araştırmaya göre, Kafue Yarılması (Kafue Rift) bölgesindeki kaplıcalardan yükselen gazlarda, Dünya'nın mantosuna ait doğrudan kimyasal izler saptandı. Prof. Mike Daly başkanlığındaki bilim heyeti, Zambiya'da sekiz jeotermal kuyu ve kaynaktan gaz örnekleri topladı. Bu örnekler laboratuvar ortamında incelenerek helyum izotop oranları analiz edildi.
Yarılma bölgesinin içinden alınan Kafue örneklerinde, havaya kıyasla 0.14 ile 0.17 arasında helyum izotop oranları tespit edildi. Bu durum, yer kabuğundaki normal gaz bileşimlerinden farklı olarak, yüzeyin yaklaşık 40 ila 160 kilometre altındaki manto katmanından gelen doğrudan bir akışkan bağlantısına işaret ediyor. Bölgenin dışından alınan kontrol örneklerinde ise bu tür sinyallere rastlanmadı.
Elde edilen veriler, Tanzanya'dan Namibya'ya kadar uzanan ve bilim insanlarının "Afrika’nın Güneybatı Yarılması" olarak adlandırdığı kırık sisteminin, sanılandan daha aktif olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, Kafue bölgesinin, gelişmiş Doğu Afrika Yarılma Sistemi'ne kıyasla henüz düşük seviyeli sismisite ve faylanma aşamasında olduğunu, ancak aynı jeolojik sürecin daha erken ve sessiz bir versiyonunu barındırdığını belirtti.
Çalışmada, bu tür erken evre yarılma hatlarının jeotermal ısı akışına zemin hazırlayarak düşük karbonlu enerji projeleri için kaynak oluşturabileceği vurgulandı. Ayrıca, bu fay zonlarının tıbbi tarama cihazları, mikroçipler ve roket teknolojisinde kullanılan helyum ile temiz yakıt alternatifi olarak araştırılan hidrojen gazlarını sıkıştırıp biriktirme potansiyeli taşıdığı kaydedildi. Bilim ekibi, tespit edilen manto sinyalinin sadece Kafue bölgesiyle sınırlı olup olmadığını veya tüm hat boyunca uzanıp uzanmadığını belirlemek amacıyla saha çalışmalarını Botsvana ve Namibya segmentlerine taşımayı planlıyor.
