Avrasya İncelemeleri Merkezi (AVİM) Analisti H.Ç.E., 4 Mayıs 2026'da Erivan'da düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu (AST) Zirvesi'nde Güney Kafkasya'da kalıcı barış için normalleşme fırsatlarını değerlendirdi.
Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülke ve Avrupa Konseyi üyelerini kapsayan AST, 2022'de Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un öncülüğünde kuruldu. Tam üyelik perspektifi olmayan ülkelerle siyasi diyalog ve işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan platform, bugüne kadar Prag, Budapeşte, Madrid, Kişinev, Londra, Tiran ve Kopenhag'da toplandı.
Ermenistan'ın ev sahipliği yaptığı 8. AST Zirvesi, "Geleceği İnşa Etmek: Avrupa'da Birlik ve İstikrar" temasıyla toplandı. Zirveye Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz katılırken, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev video mesaj gönderdi. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Aliyev'i davet etmesi, Güney Kafkasya'da yeni bir diplomasi dönemi olarak yorumlandı.
Türkiye-Ermenistan ilişkilerindeki normalleşme ivmesi, zirvedeki katılım ve görüşmelerle somutlaştı. 2022'den bu yana süren özel temsilci görüşmeleri, vize kolaylaştırmaları ve doğrudan uçuşların artırılması bu süreci destekledi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'ın katılımı, 2008-2009'daki "futbol diplomasisi"nden sonraki en üst düzey ziyaret olarak kayıtlara geçti.
Zirve kapsamında düzenlenen "Yerevan Dialogue" toplantısına Türkiye'den Büyükelçi Serdar Kılıç'ın katılımı da önem taşıdı. "Güney Kafkasya'da Dönüm Noktası: Barış ve İşbirliği Perspektifleri" gibi panellerde ele alınan konular, bölgesel normalleşmeye katkı sağlama potansiyeli taşıyor.
Sınırların açılması ve Kars-Gümrü Demiryolu'nun rehabilitasyonu, sürecin ekonomik boyutunu öne çıkarıyor. 1993'ten beri kapalı olan Türkiye-Ermenistan sınırının üçüncü ülke vatandaşlarına açılması için teknik hazırlıklar tamamlandı. Kars-Gümrü hattının rehabilitasyonu için ortak çalışma grupları kuruldu. Bu projenin hayata geçirilmesi, bölge genelinde ticaret, lojistik ve enerji bağlantısallığını artırarak Orta Koridor'un bir parçası olarak Avrupa ile yeni köprüler kurabilir.
Ermenistan'ın dış politika tercihi, Rusya'nın dile getirdiği "ya AB ya da EAEU" ikilemiyle sınırlı kalmamalıdır. Erivan'ın hem AB ile ortaklık arayışı hem de Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğini sürdürme çabası, çok vektörlü diplomasinin rasyonelliğini gösteriyor. Bu denge politikası, bölgesel aktörler için de ilham kaynağı niteliğinde.
Normalleşme sürecinde diaspora etkileri, tarihsel anlatılar ve Rusya'nın bölgesel nüfuzu gibi zorluklar bulunsa da, Paşinyan yönetiminin pragmatik yaklaşımı süreci ilerletiyor. Türkiye, bu süreci barış, istikrar ve ekonomik işbirliği ilkeleri doğrultusunda, Azerbaycan ile tam uyum içinde destekliyor.
