Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD merkezli Newsweek dergisine verdiği röportajda önemli açıklamalarda bulundu. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'ndaki hedeflerini değerlendiren Erdoğan, küresel ölçekte yaşanan ciddi kırılmalara dikkat çekti. Türkiye'nin hem kuzeyinde Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sürdüğünü hem de güney ve doğu bölgelerinde çatışmaların yaşandığını belirten Erdoğan, bu durumun bölgesel güvenlik, ekonomi ve istikrarı olumsuz etkilediğini vurguladı.
Erdoğan, bu tür dönemlerde diplomasinin alanını daraltmak yerine genişletmenin uluslararası toplumun müşterek sorumluluğu olduğunu ifade etti. Türkiye'nin BM Genel Kurulu'ndaki önceliğinin, çatışmaların daha geniş coğrafyalara yayılmasını önlemek, diplomatik kanalları açık tutmak ve tarafları müzakere zemininde buluşturmak olduğunu söyledi. Türkiye'nin, Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan Orta Doğu'daki gerilimlere kadar birçok ihtilafın tüm taraflarıyla temas kurabilen ve barış için inisiyatif alabilen bir ülke olduğunu belirtti.
Dünyanın Ağırlık Merkezi Değişiyor
Dünyanın ağırlık merkezinin değiştiğini ve yeni güç merkezlerinin yükseldiğini kaydeden Erdoğan, küresel karar alma süreçlerinde ülke olarak hak ettikleri yeri talep ettiklerini dile getirdi. Birleşmiş Milletler'in bu değişimin gerisinde kalmaması gerektiğini savunan Erdoğan, Güvenlik Konseyi'nin daha temsili, etkin ve hesap verebilir bir yapıya kavuşması gerektiğine inandıklarını söyledi. Genel Kurul'un iradesinin karar süreçlerine daha güçlü yansıdığı ve sorumluluğun daha adil paylaşıldığı bir uluslararası sistem için reformun ertelenemez olduğunu vurguladı.
ABD-İran İhtilafında Barış Çağrısı
Türkiye ile doğrudan sınırı bulunan İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaş konusunda büyük bir belirsizlik yaşandığına işaret edilerek, ABD-İran ihtilafında her iki tarafa da barış yolunu izleme çağrısında bulunduğunu hatırlatan Erdoğan, gerilim tırmanmaya devam ederken mevcut küresel istikrarsızlığın çözümü için hangi adımları atmayı öngördükleri sorusuna yanıt verdi. Erdoğan, gerilimi büyütecek adımlardan kaçınmak ve tarafları müzakere zemininde buluşturmak gerektiğini vurguladı. Kalıcı çözümün ancak bu yolla mümkün olabileceğini belirtti.
'Hürmüz Boğazı'ndaki Gerilim Küresel Ticareti Doğrudan Etkiliyor'
Erdoğan, ABD'nin NATO'daki müttefikleri olduğunu, İran'ın ise komşuları olduğunu ifade etti. Son görüşmesinde ABD Başkanı Donald Trump'a, İran ile ABD arasındaki gerilimde diplomasiden azami ölçüde istifade edilmesi gerektiğini belirttiğini aktardı. İranlı muhataplarıyla da temas kanallarının açık olduğunu ve Türkiye'nin ihtilaf yaşayan taraflarla konuşabilme imkanını gerilimi düşürmek için kullandığını söyledi. Bu temasların netice vermesinin, bölgenin güvenliği kadar küresel ekonomi açısından da önem taşıdığını vurguladı. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin enerji arzını ve küresel ticareti doğrudan etkilediğini belirten Erdoğan, önceliklerinin çatışmanın yayılmasını önlemek, ticaret yollarının güvenliğini korumak ve tarafları yeniden müzakere masasına döndürmek olduğunu sözlerine ekledi.
'Bölgemizde Kalıcı İstikrarı Güçlendirmek İstiyoruz'
Pakistan ve Suudi Arabistan ile imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın, ABD'nin güvenlik garantilerinden bağımsız olarak hem İran'a hem de İsrail'e karşı bölgesel caydırıcılığı tahkim etmeye yönelik bir adım olarak değerlendirildiği belirtilerek sorulan soruya Erdoğan yanıt verdi. Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı İran'a, İsrail'e veya herhangi bir üçüncü ülkeye karşı kurulmuş bir ittifak olarak değerlendirmenin doğru olmayacağını söyledi. Bu anlaşmanın, daha güvenli, barışçıl ve müreffeh bir geleceğin inşası için üstlenilen müşterek sorumluluğun bir ifadesi olduğunu belirtti.
Bölge meselelerinin bölge ülkelerince sahiplenilmesi gerektiğini uzun zamandır söylediklerini aktaran Erdoğan, güvenliklerini tahkim etmek, caydırıcılıklarını artırmak ve bölgelerinde kalıcı istikrarı güçlendirmek istediklerini kaydetti. Anlaşmanın, BM Şartı'nın 51'inci maddesindeki meşru müdafaa hakkına dayandığını ifade etti. Anlaşmanın, üç devletten herhangi birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağına hükmettiğini belirtti. Burada verilecek karşılığın mahiyetinin, saldırıya uğrayan ülkenin çağrısı ve ihtiyaçları temelinde belirlenebileceğini söyledi. Bu ihtiyaçların istihbarat, lojistik veya mühimmat desteği olabileceği gibi, tehdidin boyutuna göre daha ileri askeri desteğin de gündeme gelebileceğini aktardı. Bunların nasıl hayata geçirileceğine ilgili siyasi ve askeri mekanizmaların dayanışmalar yoluyla karar vereceğini belirten Erdoğan, dolayısıyla Irak'ta, Yemen'de veya başka bir yerde meydana gelebilecek her hadiseye bugünden otomatik bir askeri senaryo yazmanın doğru olmayacağını ifade etti.
'Türkiye-Amerika İlişkilerini Üçüncü Bir Ülke Üzerinden Tarif Etmiyorum'
Başkan Erdoğan'a, ABD Başkanı Donald Trump'ın kendisinden sık sık övgüyle söz ettiği ve Türkiye'nin İran çatışmasına müdahil olmamasını takdir ettiği, buna karşılık diğer NATO üyelerini yeterince müdahil olmadıkları gerekçesiyle eleştirdiği belirtilerek yöneltilen soruya da yanıt verdi.
