ABD'nin Milwaukee kentinde düzenlenen G20 Ticaret Bakanları Toplantısı, küresel ticaretteki üretim fazlası ve ucuz ihracat konularında ülkeler arasında görüş ayrılıklarının derinleştiğini ortaya koydu. Toplantıda gıda ticaretinin ekonomik baskı aracı olarak kullanılmaması konusunda ortak bir tutum sergilenirken, sanayi üretim fazlası konusunda ise uzlaşma sağlanamadı.
ABD ve Avrupa Birliği temsilcileri, özellikle Çin'in yüksek üretim kapasitesinin küresel pazarlarda fiyatları baskıladığı ve yerli sanayileri olumsuz etkilediği yönündeki endişelerini dile getirdi. Ancak Pekin yönetimi, bu eleştirilerin korumacılığı meşrulaştırmak amacıyla kullanıldığını savunarak suçlamaları reddetti.
Toplantıda üzerinde uzlaşılan sınırlı konulardan biri, gıda ve tarım ürünlerinin ticari baskı aracı olarak kullanılmaması oldu. G20 ticaret bakanları, bu tür kısıtlamalara karşı ortak bir açıklama yapılması konusunda anlaştı. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, bu tür uygulamaların sadece hedef alınan ülkeleri değil, küresel gıda arzı ve fiyatları üzerinden diğer ekonomileri de etkileyebileceği uyarısında bulundu.
Sanayi üretim fazlası konusu ise toplantının en hararetli gündem maddelerinden biri oldu. ABD tarafı, devlet destekleriyle iç talebin üzerinde gerçekleştirilen üretimin, küresel pazarlara düşük fiyatlı ihracat olarak yansıdığını ve diğer ülkelerdeki üreticiler üzerinde baskı oluşturduğunu savundu. Greer, birçok ülkenin bu sorunun farkında olduğunu ancak çözüm yöntemleri konusunda fikir birliğine varılamadığını belirtti. ABD yönetiminin açıklamalarında özellikle Çin'in çelik ve otomotiv gibi sektörlerdeki yüksek üretim kapasitesine vurgu yapıldı. Avrupa Birliği de benzer endişeleri dile getirerek, Çin kaynaklı üretim fazlasının Avrupa sanayisi üzerindeki etkisini sıkça gündeme taşıyor.
Buna karşın, G20 üyeleri sanayi üretim fazlasını kınayan veya ortak önlem çağrısı yapan bir metin üzerinde birleşemedi. Çin ise Batılı ülkelerin eleştirilerini kabul etmeyerek, rekabet gücünün sübvansiyonlardan değil, verimlilik, teknoloji yatırımları ve güçlü tedarik zincirlerinden kaynaklandığını savundu. Pekin yönetimi ayrıca, üretim fazlası söyleminin yeni gümrük vergileri ve ticaret engelleri için gerekçe olarak kullanılmasından kaçınılması gerektiğini belirtti.
G20'nin uzlaşamadığı bir diğer önemli alan ise küresel tedarik zincirlerinde zorla çalıştırılan iş gücü oldu. ABD yönetimi, zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatına karşı daha sert önlemler alınmasını talep etti. Ancak bu konuda da tüm G20 üyelerinin üzerinde anlaşabileceği ortak bir metin oluşturulamadı.
Toplantıda ayrıca, ABD'nin Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) sisteminin temel ilkelerinden biri olan “en çok kayrılan ülke” ilkesinin yeniden değerlendirilmesi talebi de gündeme geldi. Mevcut sistemin, devlet destekleri ve farklı ekonomik modeller karşısında ülkelerin hareket alanını daralttığını savunan Washington yönetimi, ülkelerin yapısal bozulmalara karşı daha farklı gümrük tarifeleriyle karşılık verebilmesini istedi. Ancak bu konuda da G20 düzeyinde ortak bir karar alınamadı.
Toplantı sonrası tablo, küresel ticaret sistemindeki görüş ayrılıklarının sadece ABD ve Çin arasındaki gümrük vergileriyle sınırlı olmadığını gösteriyor. Sanayi üretim fazlası, devlet destekleri, zorla çalıştırma ve farklı tarife uygulamaları, önümüzdeki dönemde küresel ticaret politikalarının ana gerilim alanları olmaya devam edecek.
