Uluslararası bir jeolog grubu tarafından gerçekleştirilen yeni bir çalışma, teknoloji ve savunma sanayii için kritik öneme sahip olan nadir toprak elementlerinin (REE) oluşumuna dair kabul gören teorileri değiştirdi. Adelaide Üniversitesi'nden Profesör Carl Spandler liderliğindeki ekip, bu stratejik madenlerin oluşumunda 'manto sorguçları' yerine, milyarlarca yıl önceki dalma-batma (subdüksiyon) süreçlerinin anahtar rol oynadığını ortaya koydu.
Uzun yıllar boyunca bilim dünyası, nadir toprak elementi yataklarının Dünya'nın derinliklerinden yüzeye yükselen sıcak madde akıntıları (manto sorguçları) ile oluştuğunu varsayıyordu. Ancak 1,8 milyar yıllık jeolojik verileri inceleyen araştırmacılar, bu yatakların büyük çoğunluğunun antik levha hareketleriyle ilişkili olduğunu saptadı.
Araştırmaya göre, milyarlarca yıl önce bir tektonik levhanın diğerinin altına girdiği dalma-batma bölgelerinde, manto tabakası kimyasal olarak zenginleşti. Bu zenginleşmiş bölgeler, yüz milyonlarca yıl boyunca korunarak daha sonra magmanın yükselmesiyle ekonomik değeri yüksek maden yataklarına dönüştü. Yapılan analizler, son 1,8 milyar yılda oluşan nadir toprak yataklarının %72'sinin antik dalma-batma bölgeleriyle ilişkili olduğunu gösterdi. Daha eski yataklarda bu oran %92'ye kadar yükseliyor. Nadir toprak elementi içeren karbonatit kayaçların %67'sinin altında bu antik süreçlerin izlerine rastlandı.
Profesör Carl Spandler, elde edilen bulguların maden arama çalışmalarında önemli bir gelişme sağlayabileceğini belirtti. Yeni model sayesinde, jeologların artık rastgele arama yapmak yerine, antik levha sınırlarını takip ederek potansiyel rezervleri daha yüksek isabet oranıyla tespit edebileceği öngörülüyor. Nadir toprak metalleri; akıllı telefonlar, elektrikli araç bataryaları, rüzgar türbinleri ve gelişmiş askeri mühimmatların üretiminde vazgeçilmez bir ham madde olarak kabul ediliyor.
