🇺🇸 USD 49,93₺ ▲0.04%
🇪🇺 EUR 55,72₺ ▼0.10%
🥇 ALTIN 6.223₺ ▼6.72%
₿ BTC 3,86M₺ ▼1.79%
31 Ekim 2026, Cumartesi |
Kültür

Ranji Smile: Amerika'nın İlk Hint Restoranını Açan Unutulmuş Şef

Yaklaşık 125 yıl önce, 1901'de, bir Hintli şefin ABD'deki ilk Hint restoranını açtığı düşünülüyor. Ranji Smile, Amerikan yeme-içme sahnesini şekillendiren renkli ve gizemli figürlerden biriydi. Kökenleri bilinmeyen Smile, New York'ta Sherry's Restaurant'ta çalıştıktan sonra kendi restoranı Omar Khayyam'ı açtı ancak restoranı bir yıl içinde kapandı ve Smile'ın şöhreti aldatma ve yasa dışı faaliyetlere karışmasıyla lekelendi.

İmza: Gebze Ekspres Kültür Servisi Yayın: 👁 75,159
Ranji Smile: Amerika'nın İlk Hint Restoranını Açan Unutulmuş Şef

Yaklaşık 125 yıl önce, 1901'de, bir Hintli şefin ABD'deki ilk Hint restoranını açtığı düşünülüyor. Ranji Smile, Amerikan yeme-içme sahnesini şekillendiren renkli ve gizemli figürlerden biriydi.

1899 yazında Smile, Londra'dan New York'a yelken açtı. Kökenleri ve erken yaşamı hakkında, gerçek adı dahil olmak üzere neredeyse hiçbir şey bilinmiyor. Muhtemelen "Ranji" adı, o dönemde İngiltere'deki maçların yıldız oyuncusu olan Hintli kriket sensasyonu KS Ranjitsinhji'ye bir göndermeydi. "Smile" ise "Ismail" isminin İngilizleştirilmiş hali olabilirdi. Kökenleri ne olursa olsun, Smile sıra dışı bir yeniden icat yeteneğine sahipti. Ellis Adası'ndan geçtikten sonra, kimliğine Amerika'nın eşitlikçi vaadine daha uygun bir isim ekledi: Joe.

Joe Ranji Smile, New York'ta, Fifth Avenue'daki göz alıcı yeni mekanlardan biri olan Sherry's Restaurant'ta çalışmaya başladı. Londra'da Cecil ve Savoy otellerinde köri aşçısı olarak görev yapmıştı. Harper's dergisinde yer alan 1899 tarihli bir profilde, Sherry's sahibi Louis Sherry'nin onu fark ettiği ve Atlantik'in karşısına geçerek mutfak becerilerini sergilemesini teklif ettiği belirtiliyor. Geç Viktorya dönemi Londra'sında zaten bir Hint yemek sahnesi mevcuttu; 1810'da Patna kökenli Sake Dean Mohamed, Portman Meydanı yakınlarında Hindostanee Coffee House'u açarak müşterilerine hem köri hem de nargile sunuyordu.

Manhattan damak tadı, masala ile pek tanışık değildi. Ancak Hindistan ve kültürüne yönelik merak artıyordu. Büyüleyici hatipliği ve Hindu felsefesinin savunucusu Swami Vivekananda, 1890'larda şehre yaptığı ziyaretler sırasında dinleyicileri büyülüyordu. Aynı zamanda daha fazla Hintli denizci, öğrenci ve profesyonel New York'a akın ediyordu. Muhtemelen Louis Sherry'nin mutfak ekibine bir köri aşçısı ekleme kararı bu nedenledendi.

Sherry's Restaurant'ta Smile, Amerikan Altın Çağı'nın büyük mutfak kurumlarından birine katıldı. New York'un lüks yemek denince akla gelen ilk ismi Delmonico's'un rakibi olarak konumlanan Sherry's, Astorlar gibi şehir plutokratlarına hizmet veriyor ve abartılı ziyafet deneyimleriyle ünlüydü. Bu tür ziyafetlerden birinde, müşteriler atlarını balo salonuna getirip, binerek ve at sırtında yemek yiyerek eğlenmişlerdi.

Yetenekli bir şovmen olan Smile, bu ortamda gelişti. Müşteriler kısa sürede, Batı Hindistan kıyılarının lezzeti olan Bombay ördeği ve "Lettuce Ceylon" gibi yeni yaratımları tatmak için akın etti. Pişirme ve servis bir gösteriye dönüştü. Saten bir ceket ve mavi ipek türban giyen Smile, müşterilerin önünde selam vererek, "Köri sıcak mı yoksa hafif mi istersiniz, efendim?" diye soruyordu. Sherry'nin köri aşçısının resimleri kısa sürede gazete ve dergilere yayıldı. Bir başlık her şeyi özetliyordu: "New York kadınları ona bayılıyor."

Şöhreti arttıkça, Smile 1901'de Sherry's'ten ayrılıp tamamen Hint mutfağına adanmış kendi mekanını kurmaya karar verdi. Mali destek için, önemli bir finansçı ve motorlu karavanın erken bir versiyonunun mucidi olan Roland R Conklin'e başvurdu.

Smile'ın Hint restoranı Omar Khayyam, 1901'in sonlarında 325 Fifth Avenue'da açıldı. Burası, 29 yıl sonra Empire State Binası'nın yükseleceği orijinal Waldorf-Astoria Hotel'e bir blok mesafede, oldukça merkezi bir konuma sahipti. Smile, restoranı Hint perdeleri ve asma fenerlerle süsledi. New York Herald'ın bildirdiğine göre, "hacimli türbanlar" içindeki bir grup Hintli garson ve Hintli müzisyenler mekanda görev yapıyordu. Amerikan göçmen başarı öyküsünün tam bir timsali haline gelen Smile, müşterilerini ve hayranlarını sabırsızlıkla bekliyordu.

Ne yazık ki, beklenen ilgi gerçekleşmedi. Bir yıl içinde Omar Khayyam kapandı. New York Sun, insanların Hint mutfağından "sıkıldığını" ve bunu geçici bir heves olarak gördüğünü iddia etti.

Smile'ın büyük ilgiyi üzerine çeken yıldızı da sönmeye başladı. Gösterişi ve tiyatro yeteneği, aldatma ve suç faaliyetlerine kaydı. Smile, kendini Baluchistan emirinin oğlu olarak tanıtmaya başladı, bu kurgusal bir unvandı. Omar Khayyam'ı açmadan önce Bombay'a hızlı bir ziyaret yaparak, Londra'daki Kral VII. Edward'ın taç giyme törenine misafir olacağını ilan etti ve hizmetkarlar, bir dansçı kız ve "fil sürülerini sürmek için mahutlar" topladı. Sonraki federal dava, Smile'ın bu personeli restoranında çalıştırmak üzere yasa dışı yollarla ABD'ye getirdiğini iddia etti. Hint gastronomisinin öncü karakolu olmak yerine, Omar Khayyam, Smile'ın sınır dışı edilmesine neden olabilirdi.

İlgili Haberler

📊 Döviz Kurları
🇺🇸 USD
49,9308₺ ▲0.04%
🇪🇺 EUR
55,7198₺ ▼0.10%
🇬🇧 GBP
66,8728₺ ▲0.23%

Hava Durumu

☁️
13.3°C
Bulutlu
Hissedilen
12.8°
Min/Max
13°/16°
Nem
85%

♈ Günün Burçları

31 Ekim 2026