Soma'da yaşanan ve 5 işçinin hayatını kaybettiği maden faciası, madenlerdeki denetimlerin yeterliliği konusunu yeniden gündeme getirdi. Mevcut denetim anlayışının bu tür olayların önlenmesinde yetersiz kalacağı endişesi dile getiriliyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, İYİ Parti Denizli Milletvekili Yasin Öztürk'ün madenlerdeki denetimlere ilişkin soru önergesine verdiği yanıtta, 4 Eylül 2026 tarihi itibarıyla ülke genelinde 7 bin 546 maden ruhsat sahasının faaliyette olduğunu belirtti. Bayraktar, Maden Yasası ve Maden Yönetmeliği'ne göre ruhsatların risk gruplarına göre farklı periyotlarda denetlendiğini açıkladı. Çok az riskli ruhsatlar 5 yılda bir, az riskli ruhsatlar 4 yılda bir, riskli ruhsatlar 2 yılda bir ve çok riskli ruhsatlar ise yılda bir kez denetleniyor. Bakanlık dışındaki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın da kendi mevzuatları çerçevesinde denetimler gerçekleştirdiği ifade edildi.
Yanıta göre, 2025 yılı başından 31 Ağustos 2026 tarihine kadar 15 bin 134 ruhsat sahası yerinde incelendi. Bu süreçte 2026 yılı içinde Maden Yasası'nın ilgili maddeleri gereğince bin 702 ruhsat sahasının faaliyetleri durduruldu ve 801 maden ruhsatı iptal edildi. Faaliyetleri durdurulan ruhsat sahalarında, hazırlık çalışmaları dışında üretime yönelik faaliyete kesinlikle izin verilmediği vurgulandı.
Ancak, Sayıştay'ın MAPEG Denetim Raporu'nda denetim süreçleri eleştirildi. Raporda, denetimlerin yeterli sayıda teknik personel tarafından yapılmadığı, kurumun diğer işlerinde çalışan personelin geçici görevlendirmelerle denetim faaliyetlerinde bulunduğu belirtildi. Denetim için ayrıca bir personel çalıştırılmadığı ve görevlendirilen personelin denetim görevi dışında başka görevlerinin de olduğu ifade edildi. Raporda ayrıca, maden işletmelerinin denetim ve kontrolünde görevli olan 'daimi nezaretçinin' görevine son verme yetkisinin işverene ait olmasının, nezaretçinin etkinliğini olumsuz etkileme riski taşıdığına dikkat çekildi. Denetim görevini yerine getiren bir görevlinin, denetlediği kişi tarafından her an görevden alınabilecek durumda olmasının denetim görevinin doğasına aykırı olduğu kaydedildi.
