Doğu Grönland kıyılarındaki deniz buzullarının ortadan kalkması, devasa balinaların daha önce erişilemeyen bölgelere hareket etmesine olanak tanıyor. Bu durum, on yıllardır süren bir çalışmanın bulgularına göre, yüzlerce büyük balinanın yaz aylarında buzsuz denizlerde beslendiğini gösteriyor.
Daha önce bu bölgelerde bulunmayan balinaların, iklim değişikliği nedeniyle denizlerin ısınması ve buzulların erimesiyle birlikte yeni yaşam alanlarına adapte olduğu belirtiliyor. Bilim insanları, bu değişimi Doğu Grönland'daki okyanus ortamında büyük bir ekolojik rejim kayması olarak tanımlıyor ve bunu mevsimsel Arktik 'beslenme çılgınlıkları' olarak nitelendiriyor.
Bölgedeki değişim oldukça çarpıcı. 2006 yılına kadar bölgede tek bir kambur balina bile görülmezken, 2007'de yedi, 2024'te ise 150 gemi gözlemi kaydedildi. Araştırmacılar, 2015 ve 2024 yazlarında Doğu Grönland kıyılarında balinalar üzerinde sistematik hava ve uydu tabanlı gözlemler gerçekleştirdi. Bu veriler, 15 uydu takip cihazından elde edilen bilgiler ve İnuit avcılarının ifadeleriyle birleştirilerek, baş araştırmacı Prof. Mads Peter Heide-Jørgensen'in 'önemli bir ekolojik rejim kayması' olarak adlandırdığı durumun resmedilmesi sağlandı.
2024 yazında Grönland Denizi'ni yaklaşık 4.000 kambur balina, 6.000 fin balinası ve 6.000 minke balinasının ziyaret ettiği tahmin ediliyor. Prof. Heide-Jørgensen, bölgedeki değişikliklerin 'muhtemelen subarktik bölgede görülebilecek en radikal değişiklikler' olduğunu belirtti. Bu değişimin temel nedenleri arasında artan deniz sıcaklıkları ve besin bulunabilirliği yer alıyor. Balinaların, ısınan sulara giren balıklarla beslendiği düşünülüyor. Üç balina türünün, yaz beslenme sezonu boyunca en az 800.000 ton balık ve kril tükettiği tahmin ediliyor.
Çalışma, bu değişimin balina türlerinin popülasyonlarında genel bir artış mı yoksa başka bölgelerden bir yeniden dağılım mı olduğunu net olarak ortaya koymuyor. Diğer uzmanlar, çalışmanın Batı Grönland'dan bir hayvan akışı olduğunu öne sürmesinden endişe duyuyor. Grönland'da bazı balinaların avlandığı göz önüne alındığında bu hassas bir konu. Ancak bilim insanları, bu 'fırsatçı' balinaların değişime adapte olduğunu ve hatta bundan fayda sağlıyor olabileceğini belirtiyor.
Bununla birlikte, Prof. Heide-Jørgensen'in de belirttiği gibi, narvallar ve belugalar gibi diğer Arktik türleri 'şu anda başları dertte'. Bu türler, diğer balinalarla habitatlarını paylaşıyor veya hatta bu balinalar tarafından yerlerinden ediliyor. Prof. Heide-Jørgensen, 'Bazı türler için iklim değişikliği zorunlu olarak bir sorun değil, yeni fırsatlar açıyor; ancak diğer türler habitatlarını kaybediyor' dedi. Çalışma, 'Frontiers in Marine Science' dergisinde yayımlandı.
