İsrail, işgal altındaki Batı Şeria'nın stratejik açıdan önemli bir bölgesinde yaklaşık 1.200 konutluk yerleşim inşaatı için ihaleleri açtı. Hükümetin bu adımı, Filistin devletinin kurulma ihtimalini ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Doğu Kudüs'ün doğusundaki sözde E1 bölgesinde inşaat planları uzun süredir uluslararası alanda kınanıyor. Bu gelişme, Batı Şeria'yı fiilen ikiye bölecek ve Doğu Kudüs'ü izole edecek. İhale son teslim tarihi, İsrail'in Ekim ayındaki genel seçimlerinden günler öncesine denk geliyor; bu da gelecekteki herhangi bir hükümetin ihale kararlarını tersine çevirmesini zorlaştıracak. Yerleşim birimleri uluslararası hukuka göre yasa dışıdır.
İsrail, 1967 Orta Doğu Savaşı sırasında işgal ettiği Batı Şeria ve Doğu Kudüs topraklarına yaklaşık 160 yerleşim birimi inşa etti. Bu bölgeler, Filistinlilerin umut ettikleri gelecek devlet için talep ettiği yerler arasında bulunuyor. Bu yerleşimlerde yaklaşık 3.3 milyon Filistinli yaşıyor. Şiddetli uluslararası muhalefete rağmen, İsrail hükümetleri yerleşimlerin büyümesine izin verdi. Ancak, Başbakan Benjamin Netanyahu'nun sağcı ve yerleşim yanlısı bir koalisyonun başında 2022'nin sonlarında iktidara dönmesiyle ve Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e yönelik saldırısının tetiklediği Gazze savaşıyla birlikte genişleme hız kazandı.
Uluslararası baskı altında İsrail, E1'deki inşaat planlarını on yıllardır erteledi. Müttefiklerinin ve Filistinlilerin çoğu, bu planların iki devletli çözüme yönelik umutlara büyük darbe vuracağını ve Batı Şeria'yı böleceğini savunuyordu. Ancak mevcut İsrail hükümeti, bir yıl önce E1'de inşaat izni vererek açıkça bir Filistin devletinin fikrini "silmeyi" amaçladığını belirtti. Bölgede yaşayan Bedevi Filistinliler ve İsrailli barış grupları tarafından yapılan itirazlara rağmen, konut bakanlığı geçen Ağustos ayında İsrail hükümeti tarafından onaylanan 3.401 konut biriminden 1.234'ü için ihale duyurusuna çıktı. Bu ihale, Doğu Kudüs ile Maale Adumim yerleşim bölgesi arasındaki yaklaşık 12 kilometrekarelik bir alanı kapsıyor.
İhalelerin son teslim tarihi 19 Ekim, yani İsrail'deki genel seçimlerden sadece günler önce. Bu durum, hükümetin müteahhitlerle, gelecekteki bir hükümetin iptal etmesinin çok daha zor olacağı anlaşmalar imzalamasını sağlayacak. İsrail, Batı Şeria'yı ve Doğu Kudüs'ü 1967 Orta Doğu Savaşı'nda Ürdün'den ele geçirmişti. Doğu Kudüs'ü 1980'de ilhak etti, ancak bu adım uluslararası toplumun büyük çoğunluğu tarafından tanınmadı.
E1 projesinin karşıtları, projenin Batı Şeria'nın kuzeyini güneyinden ayırarak ve Doğu Kudüs'ü izole ederek bir Filistin devletinin kurulmasını fiilen engelleyeceği uyarısında bulundu. Mahkemede planlara itiraz eden İsrailli yerleşim karşıtı izleme kuruluşu Peace Now, "Hükümet seçimlerden önce müteahhitlerle sözleşme imzalamaya çalışıyor, böylece bir sonraki hükümetin inşaatı iptal etmesi çok daha zor olacak" dedi. Kuruluş, inşaat planlarının kısmen uygulanmasının bile "kuzey Batı Şeria'yı güneyden ayırarak ve Doğu Kudüs'ü izole ederek bölgenin coğrafi ve stratejik karakterini temelden değiştireceğini" belirtti.
Jamal Juma, Kudüs'te yaşayan ve Stop the Wall kampanyasının Filistinli aktivisti, projenin Filistinliler üzerinde yıkıcı bir etkisi olacağını söyledi. Juma, "Toplulukların yok edilmesi, ailelerin yok edilmesi... bu bir felaket" dedi. Kendisi, 40'tan fazla Bedevi topluluğunun etkileneceğini ve tahliye edilmesi gerekeceğini de sözlerine ekledi.
